İdari İşlem Nedir?

İdari işlem, idarenin kamu gücüne dayanarak, tek taraflı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğurmak amacıyla tesis ettiği işlemleri ifade eder. İdari işlemler, bireylerin hukuki durumunu doğrudan etkileyen ve idare hukuku kapsamında denetime tabi olan işlemlerdir.

İdarenin işlem yapma yetkisi, kamu yararının sağlanması ve kamu hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla kullanılmaktadır.

İdari İşlemin Hukuki Niteliği

İdari işlemler, idarenin üstün ve ayrıcalıklı kamu gücünü kullanarak yaptığı işlemler olup, karşı tarafın rızasına bağlı değildir. Bu yönüyle özel hukuk işlemlerinden ayrılır.

Bir işlemin idari işlem sayılabilmesi için;

• İdari bir makam tarafından tesis edilmesi,
• Kamu gücüne dayanması,
• Tek taraflı irade açıklaması içermesi,
• Hukuki sonuç doğurması

gerekmektedir.

İdari İşlem Türleri Nelerdir?

İdari işlemler farklı kriterlere göre sınıflandırılabilir:

1. Bireysel (Sübjektif) İdari İşlemler

Belirli kişi veya kişilere yönelik olarak tesis edilen işlemlerdir.

Örnek: Memur ataması, disiplin cezası, ruhsat verilmesi veya iptali.

2. Düzenleyici İdari İşlemler

Genel ve soyut nitelikte olup, belirli bir kişiyle sınırlı olmayan işlemlerdir.

Örnek: Yönetmelikler, genelgeler ve tebliğler.

3. Olumlu ve Olumsuz İdari İşlemler

Olumlu idari işlem: Hukuki sonuç doğuran açık bir irade beyanı içerir.

Olumsuz idari işlem: Bir talebin reddedilmesi veya cevap verilmemesi şeklinde ortaya çıkar.

İdari İşlemin Unsurları Nelerdir?

Bir idari işlemin hukuka uygun sayılabilmesi için beş temel unsurun bir arada bulunması gerekir:

• Yetki: İşlemi tesis eden makamın yetkili olması
• Şekil: Kanunda öngörülen usule uygunluk
• Sebep: İşlemin dayandığı hukuki ve fiili neden
• Konu: İşlemin hukuki sonucu
• Amaç: Kamu yararının gözetilmesi

Bu unsurlardan birinin eksikliği, idari işlemin hukuka aykırı olmasına yol açabilir.

İdari İşlemlere Karşı Dava Açılabilir mi?

İdari işlemler, hukuka aykırı olmaları hâlinde idari yargı denetimine tabidir. İlgililer, idari işlemin iptali veya uğranılan zararın giderilmesi amacıyla dava açabilirler.

İdari işlemlere karşı açılan davalar;

• İptal davaları,
• Tam yargı davaları

şeklinde iki ana gruba ayrılmaktadır.

İdari İşlemlerde Süreler

İdari işlemlere karşı dava açma süresi, kural olarak işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür. Sürelere uyulmaması hâlinde dava hakkı kaybedilebilir.

Sonuç

İdari işlem, idarenin kamu gücünü kullanarak tesis ettiği ve bireylerin hukuki durumunu etkileyen temel idare hukuku araçlarından biridir. İdari işlemlerin hukuka uygunluğu; yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları çerçevesinde değerlendirilmekte olup, bu işlemler yargı denetimine açıktır.